Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı

Türk Eximbank, Türk müteahhitlerinin yurt dışında üstlendiği projelerin ve Türk mal ve hizmetlerini satın alan yurt dışındaki alıcıların (kamu ve özel sektör) finansmanını sağlamak amacıyla yürüttüğü Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı Programları ile Türkiye ihracatının artırılmasını, ihraç edilen mal ve hizmetlerin çeşitlendirilmesini, yeni pazarlara erişimin desteklenmesini ve Türk firmalarının uluslararası piyasalarda rekabet gücü ile güvence kazanmasını hedeflemektedir.

Alıcı Kredileri kapsamında borçlular; doğrudan devletler, alıcı ülke devlet garantisi altındaki kamu kurumları ya da tahsis edilen limitler dâhilinde yurt dışı ve yurt içi bankalar olabilmektedir.

Bu çerçevede Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı faaliyetleri, doğrudan finansal katkıların yanı sıra Banka’nın uluslararası kredibilitesinin artırılmasına, ihracatçıların yeni pazarlara erişimine ve ihracata dayalı büyüme hedeflerine önemli katkılar sunmaktadır.

2025 Yılı Gelişmeleri

2025 yılında Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı faaliyetleri, küresel ölçekte devam eden jeopolitik riskler, görece sıkı finansal koşullar ve kamu garantili borçlanmalara yönelik kısıtların etkisi altında yürütülmüştür. Buna rağmen Türk Eximbank, Türk ihracatçı ve müteahhit firmalarının yurt dışı pazarlarda faaliyetlerini sürdürebilmeleri ve yeni projeler üstlenebilmeleri amacıyla seçici, yapılandırılmış ve risk paylaşımına dayalı finansman çözümlerini etkin biçimde kullanmıştır.

Bu çerçevede Banka, 2025 yılı boyunca özellikle Afrika, Asya, Avrupa ve Güney Amerika’da yer alan pazarlarda Türk firmalarının üstlenmesi planlanan projelere yönelik finansman desteğini sürdürmüş; proje geliştirme aşamasında ihracatçı ve müteahhit firmalar için yönlendirici ve destekleyici bir rol üstlenmiştir. Yıl içerisinde düzenlenen niyet mektupları, tesis edilen kredi limitleri, gerçekleştirilen kullandırım ve tahsilatlar ile Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı faaliyetlerine devam edilmiştir.

Bu kapsamda yıl boyunca, Afrika, Asya, Avrupa ve Güney Amerika’da toplam 18 ülkede Türk firmalarının üstlenmesi planlanan projeler için 56 adet niyet mektubu düzenlenmiştir.

Türk Eximbank, T.C. Ticaret Bakanlığı’nın “İhracatta Hedef Ülkeler” stratejisi ile tam uyumlu olarak toplam 34 ülkede 36 bankaya 969 milyon ABD doları tutarında alıcı kredisi limiti tahsis etmiştir.

Devlet Garantili Alıcı Kredileri Programı kapsamında 2025 yılı içerisinde Tunus ve Özbekistan ile imzalanan kredi anlaşmaları çerçevesinde yaklaşık 28 milyon ABD doları tutarında kullandırım gerçekleştirilmiştir. Aynı dönemde Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı portföyü kapsamında borçlulardan 105,2 milyon ABD doları tutarında tahsilat sağlanmıştır.

Devlet Garantili Alıcı Kredileri Programı kapsamında;

• Tunus Kalkınma, Yatırım ve Uluslararası İş Birliği Bakanlığı ile imzalanan kredi anlaşması çerçevesinde 2025 yılında 804,5 bin ABD doları,
• Özbekistan Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile imzalanan kredi anlaşması kapsamında ise 27,1 milyon ABD doları tutarında kullandırım gerçekleştirilmiştir.

Operasyonel açıdan bakıldığında, niyet mektupları, kredi limitleri, reasürans anlaşmaları ve uluslararası iş birlikleri ile proje geliştirme süreçleri desteklenmiş; Banka’nın uluslararası piyasalardaki etkinliği ve görünürlüğü artırılmıştır. Finansal açıdan ise gerçekleştirilen kullandırımlar, tahsilatlar ve risk paylaşımına dayalı yapılandırmalar sayesinde portföyün sürdürülebilirliği korunmuş; kredi riskinin etkin yönetimi sağlanmıştır.

Genel olarak değerlendirildiğinde ise 2025 yılı, küresel belirsizliklere rağmen Türk Eximbank’ın Alıcı Kredileri alanındaki deneyimi, uluslararası iş birlikleri ve esnek finansman yapıları sayesinde faaliyetlerini istikrarlı biçimde sürdürdüğü; risk yönetimi ile ihracatın desteklenmesi süreçlerinin dengeli bir şekilde yürütüldüğü bir dönem olmuştur.

2025 Yılında Hayata Geçirilen Projeler

2025 yılında Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı kapsamında, Türk firmalarının yurt dışında üstlenmesi planlanan proje ve ticaret işlemlerinin finansmanına yönelik çeşitli uygulamalar ve işlemler hayata geçirilmiştir. Bu kapsamda, özellikle devlet garantili alıcı kredileri çerçevesinde devam eden kredi anlaşmaları kapsamında kullandırımlar gerçekleştirilmiş; riskli ve gelişmekte olan pazarlarda yeni iş fırsatlarının değerlendirilmesine imkân tanıyan finansman yapıları tesis edilmiştir.

Bunun yanı sıra, reasürans anlaşmaları aracılığıyla risk paylaşımına dayalı işlemler hayata geçirilmiş; diğer ülke ihracat destek kuruluşlarıyla yapılan iş birlikleri kapsamında 2025 yılı içerisinde iki farklı işleme reasürans desteği sağlanmıştır.

Ayrıca, Türk sanayi firmalarının ihracata yönelik doğrudan yatırımlarını desteklemek amacıyla yurt dışındaki satın alımlarına ilişkin yatırım finansmanı işlemi gerçekleştirilmiş olup kredilendirme işlemi yapılandırılmış finansman modeli ve uluslararası sigorta mekanizmaları ile desteklenerek Banka’nın dış yatırım alanındaki uygulama kabiliyetine önemli bir örnek teşkil etmiştir.

Paris Kulübü Ortak Çerçeve kapsamında Gana ve Etiyopya’nın borç yapılandırma süreçlerine ilişkin olarak oluşturulan kreditörler komitelerine T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile katılım sağlanmış; ilgili mutabakat zabıtları Türk Eximbank tarafından imzalanmıştır. Yapılandırma anlaşmalarına yönelik hukuki müzakereler ise devam etmektedir.

Gelecek Projeksiyonu: 2026 ve Sonrası Hedefler

Önümüzdeki dönemde Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı faaliyetlerinin, Türk firmalarının üçüncü ülkelerde üstleneceği projelere yönelik desteklerin artırılması ve finansman mekanizmalarının çeşitlendirilmesi yönünde geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda, özel sektör alıcılarına yönelik finansman imkânlarının genişletilmesi, reasürans ve risk paylaşımına dayalı yapıların yaygınlaştırılması ve proje finansmanı modelinin daha geniş bir coğrafyada uygulanması planlanmaktadır.

Ayrıca, çok taraflı finansal kuruluşlar ve diğer ülkelerin ihracat destek kuruluşları ile iş birliklerinin derinleştirilmesi, yeni finansman ve garanti mekanizmalarının oluşturulması ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler doğrultusunda daha esnek ve yapılandırılmış çözümler sunulması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda Türk Eximbank, Alıcı Kredileri ve Proje Finansmanı alanında ihracatçı ve müteahhit firmalara sağladığı desteği önümüzdeki dönemde de artırarak sürdürmeyi amaçlamaktadır.

Uluslararası İlişkiler

Türk Eximbank, çok taraflı finansman kuruluşlarının yanı sıra pek çok ülkenin resmi ihracat destek kuruluşu ile tesis ettiği güçlü iş birliği ağını 2025 yılında da genişletmeyi sürdürmüştür. Hâlihazırda çeşitli stratejik iş birliği mekanizmalarını içeren 60’ı aşkın uluslararası anlaşması bulunan Banka, küresel finans ekosistemindeki etkinliğini artırmak amacıyla yeni anlaşmaların imzalanmasına yönelik faaliyetlerine kararlılıkla devam etmiştir.

Türk ihracatçı ve taahhüt firmalarının üçüncü ülkelerde yabancı firmalarla birlikte üstleneceği projelerin ortak finansmanına imkân tanıyarak uluslararası piyasalarda daha rekabetçi olmalarına katkıda bulunmak amacıyla geçtiğimiz yıllarda USEXIM (ABD), UKEF (Birleşik Krallık), BPIFrance (Fransa), EKF (Danimarka), OeKB (Avusturya), MEHIB (Macaristan), EKN (İsveç), KUKE (Polonya) ve QDB (Katar) ile imzalanan reasürans anlaşmalarına yenilerinin eklenmesi yönündeki çalışmalara 2025 yılında da devam edilmiştir.

Banka, küresel iş birliği ağını genişletme stratejisi doğrultusunda Finlandiya’nın resmi ihracat destek kuruluşu Finnvera, İtalya’nın resmi ihracat destek kuruluşu SACE ve İspanya’nın resmi ihracat destek kuruluşu CESCE ile stratejik reasürans anlaşmaları imzalamıştır. Bu anlaşmalar, iki ülke firmalarının üçüncü ülkelerde ortaklaşa üstleneceği projeler ve işlemler için koordineli bir finansman ve güvence mekanizması oluşturulmasını hedeflemektedir.

Ayrıca Bulgaristan’ın resmi ihracat destek kuruluşu BAEZ, Pakistan’ın resmi ihracat destek kuruluşu EBP, İtalya’nın kalkınma kuruluşu CDP, Birleşik Arap Emirlikleri’nin resmi ihracat destek kuruluşu Etihad Kredi Sigorta (ECI) ve İsviçre’nin resmi ihracat destek kuruluşu SERV ile genel iş birliğine yönelik mutabakat zabıtları imzalanmıştır.

Türkiye, OECD İhracat Kredileri ve Kredi Garantileri Grubu’nun aktif bir üyesidir. Bu grup, üye ülkelerin ilgili kurumları arasında bilgi ve görüş alışverişini kolaylaştırmak ve politika birliğini sağlamak amacıyla faaliyet göstermektedir. Banka, bu grubun organizasyonlarına düzenli olarak iştirak etmektedir. Bunun yanı sıra, ihracat kredilerine ilişkin minimum koşulları belirleyen OECD Resmî Destekli İhracat Kredileri Düzenlemesi Katılımcılar Grubu organizasyonlarına da katılım sağlanmıştır. Söz konusu görüşmelerde, ele alınan kritik konulara ilişkin ülkemiz pozisyonunun ve görüşlerinin oluşturulmasına yönelik etkin katkılarda bulunulmuştur.

Türk Eximbank’ın, üyesi olduğu Berne Union (Uluslararası İhracat Kredi ve Yatırım Sigortası Kuruluşları Birliği), Aman Union (DHAMAN [Arap Yatırım ve İhracat Kredi Garanti Kuruluşu] ve İslam İşbirliği Teşkilatı Üyesi Ülkeler Ticari ve Ticari Olmayan Risk Sigortacıları ve Reasürörleri Birliği), Asya Exim Bankları Forumu ve ADFIMI’nin (İslam Kalkınma Bankasına üye ülkelerdeki Kalkınma Finansman Kuruluşları Birliği) 2025 yılında gerçekleştirilen toplantı, seminer ve çalıştaylarına katılım sağlanmıştır. Türk Eximbank’ın hâlihazırda İcra Kurulu üyesi olarak görev yaptığı Aman Union’ın önümüzdeki dönem strateji ve hedeflerinin oluşturulmasına yönelik toplantılarına katılım sağlanarak katkıda bulunulmuş olup Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası Komitesi başkanlığı görevi yürütülmüştür. Banka’nın ADFIMI’nin Denetim Kurulu üyeliği kapsamındaki görevi sürmektedir.

Öte yandan, Kazakistan’ın resmi ihracat destek kuruluşu Kazakhexport, Kenya Kalkınma Kuruluşu, Katar Kalkınma Bankası, Saudi Eximbank ve Pakistan Eximbank temsilcilerinden oluşan heyetlere Türk Eximbank faaliyetlerinin tanıtılmasına, bilgi ve tecrübe paylaşımına imkân veren seminer programları düzenlenmiştir.

Firmaların dahil olduğu/olabileceği proje ve ihracat işlemlerinin finansmanına yönelik olarak yabancı ihracat destek kuruluşları ve bölgesel çok taraflı finansal kuruluşlar ile yeni mekanizmaların kurulması ve/veya spesifik programlar ile ilgili tecrübe paylaşımına yönelik çalışmalar yürütülmüş, bu kapsamda yıl içerisinde çeşitli program, çalıştay ve panellere katılım sağlanmıştır.

Bu kapsamda; QDB ile ortak tanıtım etkinliği, Global 2025-İhracat, Aracılık ve Proje Finansmanı Etkinliği ile 5. TABEF-Türkiye-Afrika İş ve Ekonomi Forumu gibi etkinliklerin yanı sıra, Banka’nın Afrika dışı ilk hissedarı olduğu Africa Finance Corporation (AFC) ile birlikte 30 Haziran-1 Temmuz 2025 tarihlerinde İstanbul’da Türkiye-Afrika Günü düzenlenmiştir. Afrika ülkelerinden üst düzey devlet yetkilileri, bölgesel kalkınma bankası temsilcileri, Türk kamu kurumlarının temsilcilerinin katıldığı etkinlik kapsamında önde gelen Türk firmaları ile Afrika’daki potansiyel projeler hakkında temaslarda bulunma fırsatı sağlanmış, gerçekleştirilen paneller ile de kıtadaki potansiyel iş birliği olanakları ortaya konulmuştur.