Türkiye’de 1980’li yıllarda benimsenen dışa açık politikalarla birlikte ihracat stratejik bir önem kazanmıştır. 1987 yılında kurulan Türk Eximbank, bu sürecin finansal olarak desteklenmesi görevini üstlenmiştir.

Türk Eximbank, 31 Mart 1987 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan ve 3332 sayılı Kanun’un Bakanlar Kurulu’na tanıdığı yetki çerçevesinde; Devlet Yatırım Bankası’nın mal ve hizmetlerin ithalat ve ihracatı, yurt dışı müteahhitlik hizmetleri, dış yatırımlar ile yurt içi yatırım malı imalat ve satışının finansmanı, kredilendirilmesi, sigorta ve garanti edilmesi konularında yeniden yapılandırılmasıyla ihdas edilmiştir. 87/11914 sayılı Kararname ile belirlenen esaslar dâhilinde özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkete dönüştürülen Banka, Türkiye’nin resmî ihracat destek kuruluşu olarak 1987 yılında faaliyete geçmiş ve 1988 yılı başında programlarını fiilen uygulamaya başlamıştır.

Türkiye’nin resmî ihracat destek kuruluşu olan Banka’nın amaçları:

• İhracatın geliştirilmesi,
• İhraç edilen mal ve hizmetlerin çeşitlendirilmesi,
• İhraç mallarına yeni pazarlar kazandırılması,
• İhracatçıların uluslararası ticarette paylarının artırılması ve girişimlerinde gerekli desteğin sağlanması,
• İhracatçılar ile yurt dışında faaliyet gösteren müteahhitler ve yatırımcılara uluslararası piyasalarda rekabet gücü ve güvence kazandırılması,
• Yurt dışında yapılacak yatırımlar ile ihracata yönelik yatırım malları üretim ve satışının desteklenerek teşvik edilmesidir.

Türk Eximbank; ihracatçıları, ihracata yönelik üretim gerçekleştiren imalatçıları, döviz kazandırıcı hizmet sunan firmaları ve yurt dışında faaliyet gösteren müteahhit ile girişimcileri destekleme hedefi doğrultusunda faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu kapsamda Banka; söz konusu paydaşlara kısa, orta ve uzun vadeli nakdi kredi, alacak sigortası ve garanti programlarından oluşan geniş bir ürün yelpazesiyle finansman ve güvence çözümleri sunmaktadır.

İhracatın Finansmanında Türk Eximbank’ın Artan Stratejik Rolü

Türkiye’nin dış ticaret stratejileri çerçevesinde, Türk Eximbank’ın ihracatın finansmanı ve desteklenmesindeki rolü zaman içerisinde artış göstermiştir. Bu gelişimin temelinde yatan başlıca dinamikler aşağıda yer almaktadır:

• Türkiye’nin dünya ticaretini düzenleyen uluslararası kuruluşlara karşı üstlendiği yükümlülükler çerçevesinde, ihracata yönelik doğrudan teşviklerin kaldırılması,
• 1996 yılında yürürlüğe giren Gümrük Birliği süreciyle birlikte Türkiye, Avrupa Birliği’nin (AB) ticaret ve rekabet politikalarına uyum sağlamayı taahhüt etmiştir.

Türk Eximbank, bu dönüşüm süreçlerinde ihracatçıların rekabet gücünü koruyacak uluslararası kabul görmüş destek modellerini başarıyla devreye almıştır.

Türkiye’nin dış ticaret politikalarındaki değişimlerin bir sonucu olarak; ihracat kredi, sigorta ve garanti programları aracılığıyla desteği, Türk ihracatçılarının uluslararası piyasalardaki rekabet güçlerinin artırılabilmesi noktasında en önemli unsur haline gelmiştir.

Türk Eximbank’ın kuruluşunu düzenleyen 87/11914 sayılı Kararname ekinde yer alan Esaslar; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve bankacılık mevzuatındaki değişiklikler ile ekonomik ve finansal gelişmeler ışığında güncellenmiştir. Bu doğrultuda hazırlanan ve 23 Şubat 2013 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2013/4286 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Türkiye İhracat Kredi Bankası Anonim Şirketinin Kuruluş ve Görevlerine İlişkin Esaslar” yürürlüğe girmiş ve önceki düzenlemeleri ilga etmiştir. Banka’nın faaliyet esasları hâlihazırda bu güncel çerçeve ile belirlenmektedir.

Türk Eximbank’ın Kuruluş Kanunu’na 3659 sayılı Kanun ile eklenen 4/C maddesi ve 4749 sayılı Kanunun 10. maddesi uyarınca, Banka’nın kredi, sigorta ve garanti faaliyetlerini yerine getirirken, politik riskler nedeniyle uğradığı zararların T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanması hükme bağlanmıştır.

3332 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca Banka’nın ilgili olduğu Bakanlık, Cumhurbaşkanlığı kararı ile belirlenecektir. Bu çerçevede, Türk Eximbank 15 Temmuz 2018 tarih ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı’nın 2018/1 sayılı Genelgesi ile T.C. Ticaret Bakanlığı ile ilgilendirilmiştir.

Son olarak 6 Kasım 2021 tarihli ve 31651 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 Kasım 2021 tarih ve 7341 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi ile 3332 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının 1’inci cümlesi değiştirilmiş ve söz konusu maddeye (D) bendi eklenmiştir. Belirtilen değişiklik ile Banka’ya faaliyetlerini daha etkin yürütebilmesi ve ihracatın desteklenmesine ayırdığı kaynakların daralmasının önüne geçilmesi adına muafiyet ve istisnalar tanınmıştır.

2025 yılı, Türk Eximbank’ın Türkiye’nin ihracat stratejisiyle uyumlu olarak faaliyet alanlarını derinleştirdiği, ürün çeşitliliğini artırdığı ve kurumsal kapasitesini güçlendirdiği önemli bir dönem olmuştur. Yıl boyunca atılan adımlar, Banka’nın ihracatçıya sunduğu desteklerin kapsamını genişletirken, sürdürülebilir ve dengeli büyüme hedeflerine stratejik katkı sağlamıştır.

2025 Yılı Öne Çıkan Kilometre Taşları

Türk Eximbank, 2025 faaliyet döneminde stratejik hedefleri doğrultusunda operasyonel kabiliyetini ve finansal gücünü pekiştiren pek çok önemli gelişmeye imza atmıştır. Yıl boyunca kaydedilen bu kilometre taşları, Banka’nın Türkiye’nin ihracat vizyonuna sağladığı katkının derinliğini yansıtmaktadır:

İhracat Destek Hacminde Artış ve Ürün Çeşitlendirmesi

2025 yılında Türk Eximbank; kredi, sigorta ve garanti ürünleri aracılığıyla ihracatçılara sağladığı toplam destek hacmini önceki yıla göre %11 oranında artırmıştır. Farklı ölçek ve sektörlerde faaliyet gösteren ihracatçıların finansmana erişimi kolaylaştırılmış; sunulan hizmetler ihracatçıların değişen ihtiyaçlarına göre çeşitlendirilerek finansal kapsayıcılık en üst seviyeye taşınmıştır.

Uluslararası Fonlama Kaynaklarının Güçlendirilmesi

Uluslararası finans kuruluşları ve sermaye piyasalarından temin edilen kaynaklar sayesinde, Banka’nın uzun vadeli ve uygun maliyetli fonlama kapasitesi güçlendirilmiştir. Bu finansal güç, ihracatın sadece kısa vadeli değil, sürdürülebilir ve kalıcı bir şekilde desteklenmesini mümkün kılan bir mali zemin oluşturmuştur.

Sigorta ve Garanti Mekanizmalarının Genişletilmesi

Alacak sigortası ve garanti ürünlerinin kapsamı genişletilerek, ihracatçıların ticari ve politik risklere karşı korunma düzeyi artırılmıştır. Özellikle yeni ve yüksek riskli pazarlara yönelik açılımlar teşvik edilmiş, bu sayede Türk firmalarının küresel ticaret ağındaki güvenli hareket alanı genişletilmiştir.

Sürdürülebilirlik ve Yeşil Finansman Odaklı Adımlar

Sürdürülebilirliği destekleyen finansman uygulamaları 2025 yılının odak noktalarından biri olmuştur. Yeşil dönüşümle uyumlu ve SKDM’den etkilenecek ihracatçıların desteklenmesine yönelik çalışmalar hız kazanmıştır.

Yüksek Teknolojili İhracatın Önceliklendirilmesi

Banka, ülkemiz orta yüksek teknoloji ihracatının %58’ine, yüksek teknoloji ihracatının ise %59’una destek sağlayarak ihracatın niteliksel dönüşümünün itici güçlerinden biri olmaya devam etmiştir.

Kurumsal ve Operasyonel Dönüşüm Çalışmaları

Dijitalleşme stratejileri çerçevesinde yürütülen süreç iyileştirme ve risk yönetimi çalışmaları, operasyonel etkinliği maksimize etmiştir. Atılan bu modernizasyon adımları, Banka’nın kurumsal kapasitesini geleceğin finans dünyasına hazırlarken, hizmet kalitesini ve hızını da belirgin şekilde artırmıştır.

2025 yılında gerçekleştirilen bu gelişmeler, Türk Eximbank’ın ihracat ekosistemi içerisindeki stratejik rolünü pekiştirirken; ihracatçıların küresel pazarlarda daha güçlü ve dayanıklı bir yapıyla faaliyet göstermesine katkı sağlamıştır.